O różnorodności kulturowej w monokulturowej Polsce - red. Piotr Żuk, Paweł Żuk

Redakcja naukowa Piotr Żuk i Paweł Żuk
Nastanie logiki wolnego rynku, a wraz z nią zdominowanie życia publicznego przez zasadę konkurencji miało – zgodnie z założeniami liberałów gospodarczych – skutkować różnorodnością nie tylko ofert konsumpcyjnych, ale także idei, stylów życia, religii, koncepcji politycznych i wreszcie modeli kulturowych. Konkurencja nie prowadzi wcale do różnorodności, lecz często kończy się standaryzacją obecnych w społecznym obiegu ofert, widać to wyraźnie na przykładzie programów telewizyjnych.
W innych dziedzinach życia społecznego jest podobnie – partie polityczne, które niby się kłócą, a właściwie ich oferta programowa niewiele się różni; programy informacyjne mówiące tym samym głosem; repertuar kin lansujących te same filmy; muzyczne przeboje, które są takie same we wszystkich stacjach radiowych. Rynek zazwyczaj oferuje takie towary, na które jest największe zapotrzebowanie. W ramach logiki rynkowej „mniejszościowe” oferty stają się po prostu nieopłacalne. Proces eliminacji z rynku ofert mniej komercyjnych i mniej popularnych można nazwać cenzurą rynkową. W takich warunkach pewne poglądy, style życia czy wartości nie mogą się przebić do szerszej publiczności.
Wszystkie zawarte w tej książce artykuły mogą nie tylko pobudzić „wyobraźnię socjologiczną” i ukazać możliwą różnorodność zachowań kulturowych w społeczeństwie zdominowanym przez standardowe schematy postępowania, ale także ułatwić spojrzenie z dystansem na oficjalne normy i wzory kulturowe. Dlatego kierowana jest ona nie tylko do socjologów, kulturoznawców i innych badaczy życia społeczno-kulturowego, ale także do wszystkich tych osób, które chcą wyjść poza codzienny świat pozornie oczywistych praktyk.
Ze wstępu Piotra Żuka i Pawła Żuka


Rok wydania: 2014
Wydanie pierwsze
Format 138x220 mm
Liczba stron: 256
Oprawa twarda
ISBN 978-83-64363-07-8
Cena katalogowa 32,50 zł
Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Sakowski

Spis treści

Contents / 7
Piotr Żuk, Paweł Żuk
Wstęp. O innych kulturach i stylach życia w przestrzeni między rynkiem a martyrologią narodową /9
Piotr Żuk, Paweł Żuk
Introduction. On other cultures and life-styles between the market and the national martyrdom / 15
Piotr Rymarczyk
Czy czas wolny istnieje? Społeczno-kulturowe uwarunkowania sfery leisure w nowoczesnym świecie /21
Piotr Żuk
Między kuchnią a sypialnią. Kulturowe preferencje zachowań seksualnych i upodobań kulinarnych społeczeństwa polskiego w czasach „realnego kapitalizmu” / 30
Ariel Modrzyk
Wybrane alternatywy dominujących wzorów zamieszkiwania i żywienia i ich subwersywny potencjał we współczesnej rzeczywistości kapitalistycznej / 53
Przemysław Pluciński
Redystrybucja, uznanie, (miejskie) ruchy społeczne. Od zwrotu kulturowego do zwrotu przestrzennego, czyli miasto jako przestrzeń zróżnicowań ekonomicznych i kulturowych / 65
Iwona A. Oliwińska
Konfiguracja elementów stylu życia a kapitał ekonomiczny / 100
Iwona Młoźniak
„Śmierć społeczna” a styl życia: o krzyżujących się wpływach wieku, klasy i genderu / 111
Wioletta Knapik
Stereotypizacja wizerunku kobiety w reklamie w perspektywie analizy ramowej Ervinga Goffmana /124
Victoria Dunaeva
Problemy akulturacji imigrantów rosyjskich w Polsce i Czechach – analiza porównawcza / 140
Dorota Majka-Rostek
Pokolenie Y i jego wizerunki / 148
Katarzyna Kolbowska
Egzotyczne formy ekspresji kulturowej na rynku stylów życia. Standaryzacja wędrującego wątku kulturowego na przykładzie grup capoeiry w Polsce /159
Paweł Żuk
Klasowy charakter uwarunkowań uczestnictwa Dolnoślązaków w kulturze / 175
Krzysztof Pacewicz
Etoprodukcja. Między Hardtem i Negrim a Bourdieu / 199
Sławomir Czapnik
Seks dobry, socjalizm lepszy. Czy poliamoria jest postępowym stylem życia? /212

Bibliografia / 231

Indeks osób / 245

Noty o autorach / 250


On Cultural Diversity in Monocultural Poland edited by Piotr Żuk, Paweł Żuk
Contents / 7
Piotr Żuk, Paweł Żuk
Introduction. On other cultures and life-styles between the market and the national martyrdom / 15
Piotr Rymarczyk
Does free time exist? Socio-cultural conditionality of leisure in the modern world / 21
Piotr Żuk
Between a kitchen and a bedroom. Cultural preferences of sexual behaviours and culinary fancies of the Polish society under “real capitalism” / 30
Ariel Modrzyk
Selected alternatives towards dominant patterns of living and eating and their subversive potentials at the contemporary capitalist reality / 53
Przemysław Pluciński
Redistribution, recognition and the (urban) social movements. From a cultural turn to a spatial turn: city as a space of economic and cultural inequalities / 65
Iwona A. Oliwińska
Configuration of lifestyle elements and economic capital / 100
Iwona Młoźniak
Social death and life-style: on intersecting impacts of age, class and gender / 111
Wioletta Knapik
Stereotypisation of an image of women in advertising in the perspective of the frame analysis by Erving Goffman / 124
Victoria Dunaeva
Problems of acculturation of Russian immigrants in Poland and Czech Republic – comparative analysis / 140
Dorota Majka-Rostek
Generation Y and its images / 148
Katarzyna Kolbowska
Exotic forms of cultural expression at the market of lifestyles. Standardisation of a wandering cultural concept based on Capoeira groups in Poland / 159
Paweł Żuk
Class-based character of participation and its determinants of residents of the Lower Silesia region in culture / 175
Krzysztof Pacewicz
Eto-production. Between Hardt and Negri and Bourdieu / 199
Sławomir Czapnik, Błażej Stasiaczyk
Sex – good, socialism – better. Is a poly-amory a progressive life-style? / 212

Bibliography / 231

Name index / 245

Contributors / 250

Piotr Żuk, Paweł Żuk

Wstęp. O innych kulturach i stylach życia w przestrzeni między rynkiem a martyrologią narodową

Ćwierć wieku, jaki minął od przemian systemowych w Europie Środkowo-Wschodniej, to dobry moment do zastanowienia się nad przemianami stylu życia członków społeczeństwa polskiego.

Stereotypowe wyobrażenia o społeczeństwie PRL kojarzyły się z szarością życia codziennego – schematycznymi zachowaniami, standardowymi ubraniami, jednorodną ulicą i ludźmi po niej chodzącymi, toporną rozrywką, reglamentowaną żywnością i ujednoliconymi sposobami spędzania czasu wolnego. Ten obraz jest oczywiście uproszczeniem, ponieważ pod oficjalnym, zestandaryzowanym porządkiem kwitło bogate i różnorodne życie kulturalne. Zarówno na poziomie kultury bardziej ambitnej (teatr, film, literatura, publicystyka), jak i w przestrzeni spontanicznej kultury życia codziennego PRL można było spotkać – wbrew potocznym obrazom – sporą różnorodność kulturową. Ilustracją tych zjawisk może być bardzo mocny w Polsce teatr alternatywny lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku czy prężnie rozwijająca się spontaniczna kultura młodzieżowa, która swoim zasięgiem obejmowała dużą część młodego pokolenia w dwóch ostatnich dekadach PRL.
Nastanie logiki wolnego rynku, a wraz z nią zdominowanie życia publicznego przez zasadę konkurencji miały – zgodnie z założeniami liberałów gospodarczych – skutkować różnorodnością nie tylko ofert konsumpcyjnych, ale także idei, stylów życia, religii, koncepcji politycznych i wreszcie modeli kulturowych. To że konkurencja nie prowadzi wcale do różnorodności, lecz często kończy się standaryzacją obecnych w społecznym obiegu ofert, widać wyraźnie na przykładzie programów telewizyjnych – stacje telewizyjne, choć ze sobą rywalizują, jednocześnie oferują te same typy programów: seriale, komercyjną rozrywkę, teleturnieje i programy o gotowaniu. Zamiast różnorodności powstaje bardzo podobna oferta, którą trudno odróżnić od produktów konkurencji.

W innych dziedzinach życia społecznego jest podobnie – partie polityczne, które niby się kłócą, a właściwie ich oferty programowe niewiele się różnią; programy informacyjne mówiące tym samym głosem (często nawet kolejność ukazywanych wydarzeń jest taka sama); repertuar kin lansujących te same filmy; muzyczne przeboje, które są takie same we wszystkich stacjach radiowych. Rynek zazwyczaj oferuje takie towary, na które jest największe zapotrzebowanie – oferta w praktyce jest nakierowana na tzw. przeciętnych konsumentów, których liczba w społeczeństwie jest największa. W ramach logiki rynkowej „mniejszościowe” oferty stają się po prostu nieopłacalne. Proces eliminacji z rynku ofert mniej komercyjnych i mniej popularnych można nazwać cenzurą rynkową. W takich warunkach pewne poglądy, wartości czy style życia nie mogą się przebić do szerszej publiczności.

Schematyzm i standaryzacja ofert wynikają często również z postępujących przemian własnościowych – w jednych rękach może być wiele tytułów gazet, stacji radiowych i kin znajdujących się w tej samej sieci i strukturze właścicielskiej. I wówczas pozorna konkurencja jest w rzeczywistości monopolem czy duopolem, gdzie jeden lub dwóch właścicieli kontroluje całą branżę.