Wydarzenia opisywane przez autorów wspomnień mogłyby złożyć się na fabułę pasjonującego filmu. Relacje między polskimi emigrantami z różnych obozów politycznych a ich cudzoziemskimi partnerami o znanych nazwiskach, historia nieudanej próby desantu na Żmudzi, mającego wesprzeć ochotnikami i bronią tamtejszych powstańców, wreszcie nie do końca wyjaśniona kwestia infiltracji carskiego wywiadu to tylko niektóre wątki narracji. Każdy z nich został przez autorkę edycji skomentowany i wyjaśniony w stopniu, na jaki pozwalają istniejące źródła.
Andrzej Szwarc
Janina HERA, ukończyła studia Filologii AngieIskiej na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1966-1989 współpracowała ze ,,Współczesnością”, „Dialogiem”, „Teatrem” i ,,Pamiętnikiem Teatralnym", pisząc eseje i recenzje (teatr w Ghanie i w Szwecji, przedstawienia teatrów londyńskich, teatr pantomimy). Przetłumaczyła m.in. sztukę P.O. Enquista „Z życia dżdżownic” (1983). Publikacje książkowe: 1. „Z dziejów pantomimy, czyli Pałac zaczarowany”, 1975 (nagroda ,,Miesięcznika Literackiego”), 2. „Henryk Tomaszewski i jego teatr”, 1983, 3. „Welt der Pantomime” (esej, fotografie Barbary Meffert), Berlin 1984, 4. „Losy niespokojnych” (o życiu dziewiętnastowiecznych aktorów), 1993. Ponadto: 1. Sven Jonas Stille, „Podróż do Polski” -przekład, wstęp i przypisy (wspomnienia szwedzkiego lekarza, który w czasie powstania listopadowego przyjechał do Warszawy pomagać Polakom), 1985; 2. Adolphe Appia, „Dzieło sztuki żywej” (wybór, noty, oraz tłumaczenie Inscenizacji dramatu wagnerowskiego), 1974. J. Hera przygotowuje obecnie książkę o losach polskich aktorów w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu. W ,,Zeszytach Historycznych” (nr 115, 1996) ukazał się fragment tej książki pt. „Dlaczego ob. Korzeniowski kłamie?"
„Polacy nigdy nie potrafią mówić dobrze o swych rodakach. Cóż czeka ludzi, którzy nie są w stanie dojść z sobą do porozumienia, zanim jeszcze odnieśli zwycięstwo? Gdy wyrzucą Rosjan z Polski wezmą się chyba za łby...” Był rok 1883. Polacy gościli w Szwecji od niedawna. Wystarczyło to jednak, by Bernhard Cronholm redaktor i publicysta, otrzymać mógł list podobnej treści od swego przyjaciela. Choć słów tych nie dyktowała przecież niechęć.
ze Wstępu
ISBN 83-86842-09-1
Warszawa 1996, B5, ss. 312 + il. cz.-b. 33
oprawa miękka
Wydawnictwo Neriton