Redakcja naukowa Justyna Jasionowska, Maria Kaniowska
Jest to książka niebanalna, niekiedy intrygująca, a na pewno intelektualnie zaawansowana, tak jak zaawansowana jest dzisiejsza antropologia kulturowa. Dzięki zróżnicowanemu doborowi tekstów daje pojęcie o tym, że antropologiczny wachlarz jest obecnie wyjątkowo wielobarwny, zarówno jeśli chodzi o badane problemy, jak i stosowane podejścia badawcze. Czytelnik odniesie wrażenie, że autorzy przedstawili swoje teksty nie tylko po to, by dać obraz badanych zjawisk, ale też by zarekomendować swoją wizję nowoczesnej antropologii i nowe sposoby jej praktykowania.
Pojawiają się tu dalekosiężne ambicje poznawcze: wypracowanie takich praktyk badawczych, które zasypałyby rów między badaczem a badanym – przyjmowany dotychczas jako nieusuwalny, a może nawet pożądany. To oczywiście pokłosie funkcjonującej od pewnego czasu w antropologii radykalnej krytyki dawnej postawy hegemonicznej badacza wobec przedmiotu badań, której efektem było jego egzotyzowanie, orientalizowanie, słowem – wszelkie substancjalizowanie odmienności Innego.
Teksty zostały pogrupowane w pary: do każdego tekstu wyjściowego został dołączony komentarz, który lokuje go na mapie dyscypliny i wypunktowuje ustalenia. Choć każdy nawiązuje do tekstu poprzedzającego, wnosi też samoistną wartość.
Z recenzji prof. dr. hab. Jerzego S. Wasilewskiego
Rok wydania: 2017
Wydanie pierwsze
Format 150 x 225 mm
Liczba stron: 296
Oprawa broszurowa
ISBN 978-83-64363-84-9
Cena katalogowa 26 zł
Projekt okładki i stron tytułowych: Paweł Jasionowski
Spis treści
Od Redakcji / 7Katarzyna Kaniowska, Współczesna antropologia. Nowy etap w rozwoju dyscypliny? /9
Rozdział 1
Tomasz Rakowski, Etnografia i eksperymenty artystyczne. O powstawaniu nowych pól poznawczych we współczesnej antropologii / 21
Rafał Kleśta-Nawrocki, Komentarz, Sięgać poza. O etnografii twórczej i otwierającej, eksperymencie artystycznym i przyszłości / 40
Rozdział 2
Stanisława Trebunia-Staszel, Naród — Rasa — Kultura. Nazistowskie badania rasowe i etnograficzne na Podhalu / 53
Hubert Wierciński, Komentarz, Fałszywe antropologie / 92
Rozdział 3
Marcin Lubaś, Tworzywa i warunki tworzenia granic społecznych. Choreografie i architektury zróżnicowań społeczno-kulturowych w zachodniej Macedonii / 105
Karolina Bielenin-Lenczowska, Anna Engelking, Komentarz, O tworzywach granic. Dalsze inspiracje / 135
Rozdział 4
Danuta Penkala-Gawęcka, Antropologia medyczna w działaniu. Na przykładzie projektu „Cultural Contexts of Health” realizowanego przez Światową Organizację Zdrowia / 147
Magdalena Radkowska-Walkowicz, Komentarz, Antropologia medyczna w działaniu. Doświadczenia, uwikłania, sieci / 166
Rozdział 5
Anna Malewska-Szałygin, Nowe wyzwania antropologii politycznej. Etnografia usieciowionej rzeczywistości / 177
Rozdział 6
Anna Wieczorkiewicz, Wyobraźnia, wiedza i praktyki podróży / 195
Anna Horolets, Komentarz, O „lepkości” tego, co minęło. Obecność przeszłości w doświadczeniu podróży / 216
Rozdział 7
Magdalena Dunaj, Antropologia głuchoty. Świat-głuchy jako kategoria analityczna / 229
Andrzej Perzanowski, Komentarz, Dekolonizacja myśli i „teoria kultury głuchych” / 246
Rozdział 8
Marta Songin-Mokrzan, Co się kryje w „czarnej skrzynce”? Społeczne aspekty procesu produkcyjnego / 261
Aleksandra Lis, Komentarz, Czarne skrzynki polskiego neoliberalizmu / 274
*
Marcin Lubaś, Podsumowanie, czyli wyzwania sub(inter)dyscyplinarności 281
Indeks osób / 295
Contents / 303
Contents
Katarzyna Kaniowska, Contemporary anthropology. A new stage in its development? / 9
Chapter 1
Tomasz Rakowski, Ethnography and artistic experiments. The emergence of new epistemic fields in contemporary anthropology / 21
Rafał Kleśta-Nawrocki, Commentary, To reach beyond... On a creative, opening anthropology, artistic experiments and the future / 40
Chapter 2
Stanisława Trebunia-Staszel, Nation–Race–Culture. Nazi racial and ethnographic research in Podhale / 53
Hubert Wierciński, Commentary, False anthropologies / 92
Chapter 3
Marcin Lubaś, The fabric of social boundaries and factors for their establishment. Choreographies and architectures of socio-cultural differences in Western Macedonia / 105
Karolina Bielenin-Lenczowska, Anna Engelking, Commentary, On the fabric of boundaries. Some further inspirations / 135
Chapter 4
Danuta Penkala-Gawęcka, Medical anthropology in action. The case of the WHO project Cultural Contexts of Health / 147
Magdalena Radkowska-Walkowicz, Commentary, Medical anthropology in action — experiences, entanglements, networks / 166
Chapter 5
Anna Malewska-Szałygin, New challenges for political anthropology. Digital ethnography / 177
Chapter 6
Anna Wieczorkiewicz, Imagination, knowledge and practices of travel /195
Anna Horolets, Commentary, On the viscousness of what has passed. The presence of the past in travel experience / 216
Chapter 7
Magdalena Dunaj, Anthropology of deafhood. Deaf-world as an analytical / 229
Andrzej Perzanowski, Commentary, Decolonization of thought and “deaf culture theory” / 246
Chapter 8
Marta Songin-Mokrzan, What’s in the black box? Social aspects of production / 261
Aleksandra Lis, Commentary, Black boxes of Polish neoliberalism / 274
*
Marcin Lubaś, Summary, or challenges of sub(inter)disciplinarity / 281
Name index / 295
Od Redakcji
Niniejsza publikacja jest drugim tomem, który wydajemy w efekcie naukowego przedsięwzięcia Polskiego Instytutu Antropologii, jakim był projekt „Colloquia Anthropologica”. Projekt ten polegał na zorganizowaniu w kilku polskich uczelniach serii wykładów i spotkań seminaryjnych prowadzonych przez wybitnych antropologów. Realizowany był w dwóch etapach. W pierwszym zaproszonymi wykładowcami byli antropolodzy o światowej renomie: Anthony P. Cohen, Thomas Hylland Eriksen, Kirsten Hastrup, Tim Ingold, Adam Kuper, Bruno Latour, Judith Okely, Christopher Pinney, Nigel Rapport, David Shankland. W drugim — polscy antropolodzy, autorzy projektów badawczych, których dorobek kształtuje współczesną polską antropologię. Intencją PIA było upowszechnienie współczesnej europejskiej i rodzimej antropologii.
Pierwsza edycja Colloquiów zakończyła się publikacją, wydaną w 2014 roku, gromadzącą teksty znakomitych gości. Drugą edycję podsumowuje niniejszy tom, prezentujący cykl wykładów polskich badaczy.
Projekt powstał dzięki inicjatywie i staraniom dr. Arkadiusza Bentkowskiego, dzięki którym fundacja uzyskała grant z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, umożliwiający sfinansowanie przedsięwzięcia.
W przedstawianej publikacji zamieszczono powstałe na kanwie wykładów artykuły oraz komentarze do nich, które w jakiejś mierze ilustrują dyskusje, jakie toczyły się na uczelniach goszczących zaproszonych przez nas referentów.
Mamy nadzieję, że Colloquia — oprócz naukowego — przyniosły też inny pożytek, jakim jest stworzenie możliwości szybszego i skuteczniejszego obiegu informacji o badaniach prowadzonych w poszczególnych ośrodkach oraz ściślejsza współpraca antropologów zajmujących się daną problematyką. Projekt przyczynił się także do popularyzacji naszej dyscypliny w środowiskach zarówno akademickich, jak i pozaakademickich, wszystkie wykłady i seminaria miały bowiem charakter otwarty.
W imieniu Fundacji PIA i redakcji niniejszego tomu składamy serdeczne podziękowania wszystkim wykładowcom, koreferentom, organizatorom, studentom i doktorantom zaangażowanym w projekt.
Szczególnie serdecznie dziękujemy Instytutom i koordynatorom wydarzeń, dzięki którym projekt mógł być zrealizowany:
• Instytutowi Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Gdańskiego i dr. Tarzycjuszowi Bulińskiemu;
• Instytutowi Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego i prof. Katarzynie Kaniowskiej;
• Instytutowi Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego i prof. Marcinowi Brockiemu;
• Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i dr. Rafałowi Kleśta-Nawrockiemu;
• Instytutowi Historii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i dr hab. Alicji Puszce;
• Instytutowi Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu i dr. Mariuszowi Filipowi;
• Instytutowi Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (filia w Cieszynie) i dr Annie Drożdż;
• Instytutowi Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego i dr Iwonie Kaliszewskiej;
• Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego i dr Małgorzacie Michalskiej.
Bez tej pomocy druga edycja Colloquiów nie byłaby możliwa.
Justyna Jasionowska, Katarzyna Kaniowska
Wydawnictwo: Oficyna Naukowa