Hortus Vitae - red. Marian Arszyński

UWAGA: lekkie uszkodzenie strony tytułowej
Słowo wstępne
Spośród wielu zainteresowań człowieka, który wybiera kulturę jako rzecz nadrzędną w swoim życiu, jedno jest najważniejsze, iż od samego początku skazuje się on niejako na przebywanie w ogrodzie zdarzeń i rzeczy najpiękniejszych, często niewymiernych materialnie o najwyższych wartościach duchowych, których przecenić nie sposób. Z tego właśnie powodu warto zajrzeć do takiego Hortus Vitae, którym to tytułem opatrzona jest księga pamiątkowa poświęcona Andrzejowi Michałowskiemu.
Wieloletni wojewódzki konserwator zabytków, wicedyrektor Muzeum Narodowego za czasów niedoścignionego prof. Stanisława Lorentza, swoją pasję życiową odnalazł w krajobrazie kulturowym, do którego definicji i coraz większego zainteresowania dochodził przez lata pracy w resorcie Kultury i Sztuki. Współpracując ze służbami konserwatorskimi na terenie całego kraju stworzył jedyny w swoim rodzaju ośrodek informacyjno-metodologiczny, w którego zasobach znalazły się opracowania inwentaryzacyjne zabytkowych ogrodów i parków. Karty cmentarzy, czy konkretne prace projektowe dla rewaloryzowanych założeń ogrodowych lub parkowych.
W krajobrazie kulturowym, którego znaczenie dla obecnych i przyszłych pokoleń w ostatnich latach tak mocno podkreślają światowe organizacje jak UNESCO czy ICOMOS, ogród lub park jawi się w nim nierzadko jako jego klejnot, zaś cmentarz jako podręcznik historii. Andrzej Michałowski odnalazł tam swoją pasję. Poprzez nieustanną pracę w Ośrodku Ochrony Zabytkowego Krajobrazu podjął współpracę ze specjalistami z Polski i z zagranicy. aby zdefiniować krajobraz kulturowy, upowszechnić go, uświadomić jego złożoność i znaczenie.
Z chęci pogłębiania i popularyzowania wiedzy nie tylko w kraju ale i poza jego granicami w szczególności na rzecz dziedzictwa polskiego za granicą w ramach Akademii Nieświeskiej - letniej szkoły podyplomowej przeznaczonej dla specjalistów z centralnej i wschodniej Europy - stał się jej kreatorem i wykładowcą. Ta międzynarodowa szkoła. która zaistniała na podstawie porozumień polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Ministerstwem Kultury Białorusi i pod egidą Międzynarodowego Komitetu Ogrodów Historycznych i Krajobrazu Kulturowego ICOMOS-IFLA, zyskała sobie licznych studentów, którzy jako absolwenci legitymują się dyplomem o międzynarodowym znaczeniu.
Uznany jako ekspert przez władze ICOMOS niejednokrotnie odbywał misje na rzecz wpisu obiektów kultury na karty Światowego Dziedzictwa UNESCO, opiniując propozycje obiektów z różnych krajów tytułem unikatowego krajobrazu kulturowego.
Nie obawiał się także podjęcia zleconego mu w ostatnich latach przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego administrowania nowym edukacyjno-wychowawczym programem Rządowym pn. Świadome Kształtowanie Krajobrazu i Ochrona Krajobrazu Kulturowego. Program ten oparty na współpracy międzyresortowej, kierowany przez Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego; rozwija owocnie swoją działalność a jednym z jogo efektów stało się wydawanie od 2000 roku kwartalnika Krajobrazy Dziedzictwa Narodowego. Jako redaktor naczelny wielkonakładowego pisma, Andrzej Michałowski stara się, aby współpracujące w ramach programu resorty w każdym z numerów były należnie reprezentowane, a treść interesowała nie tylko specjalistów dydaktyków i nauczycieli ale także szerokich odbiorców w tym również młodzież i dzieci.
Hortus Vitae Andrzeja Michałowskiego owocuje współpracą międzynarodową, czego wyrazem są tak licznie reprezentowane w tej księdze artykuły nie tylko autorów krajowych ale i zagranicznych. Poruszają oni tematy, które w jego życiowym ogrodzie stały się najważniejsze. On sam dał wyraz w swoich licznych publikacjach, co jest naprawdę jego pasją życia zawodowego, o czym mżna się przekonać zaglądając do wykazu bibliografii, jaką podaje księga.
Szerokie grono przyjaciół specjalistów sprzyja jak widać Jubilatowi w jego ponad 40-letniej pracy na rzecz kultury. Również Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dało temu swój wyraz oceniając wysoko pracę Andrzeja Michałowskiego i honorując go Doroczną Nagrodą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za 1999 rok za calokształt osiągnięć w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturalnego.
Lektura zawarta w księdze dla Andrzeja Michałowskiego zgotowana mu przez autorów artykułów i lista osób gratulujących mu osiągnięć w pełnym pasji życiu niech będzie mu przyjemną, znajdzie w niej dopełnienie i potwierdzenie swoich zamierzeń.
Pisząc te słowa cieszę się ogromnie z osiągnięć Andrzeja Michałowskiego i życzę mu niezmiennego zapału do kontynuowania pracy na rzecz kultury, a w szczególności krajobrazu kulturowego, który tak bogato wypełnia jego Hortus Vitae
Stanisław Żurowski
Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego


Spis treści
Tabula Gratulatoria
Wstęp
Jette ABEL - The History of Frederiksborg Castle Garden and the Reconstruction
Carmen AŃON - Los jardines de Felipe ll
Marian ARSZYŃSKI - Malo znany epizod średniowiecznej sztuki ogrodowej
Tadeusz BERNATOWICZ - Cesarskie Łazienki w Warszawie. Pałac w świetle nieznanych pomiarów Ludwika Szmideckiego z 1841 roku
Janusz BOGDANOWSKI - U początków systematycznego katalogowania ogrodów zabytkowych
Bohdan CHERKES - Building the Past. Historicism in Modern Architecture in Eastern Galicia
Wojciech FIJAŁKOWSKI - O klasztornych założeniach ogrodowych Warszawy w XVll i XVIII stuleciu
Владимир Александрович ГИЛЕП - Проект „Несвижская Академня”
Géza HAJÓS - Wofür und wogegen kämpft die Gartendenkmalpflege? (Ein kleiner Katechismus in den Fufsstapfen vom Wiener Kunsthistoriker Max Dvorak)
Dieter HENNEBO - Der „Französische Garten" in Gelle im Wandel der Zeit
Robert de JONG - Over de vluchtigheid van kunstenaarsdorpen en kolonien van wereldverbeteraars
Jevgeni KALJUNDI - Возможнаяа гипотеэа
Ryszard KAŹMIERCZAK - Ogrody starożytnej Mezopotamii w świetle źródeł archeologicznych
Danuta KŁOSEK-KOZŁOWSKA - Historia i krajobraz. Badania historyczne w ochronie krajobrazu Świętej Lipki
Andrzej KOLA - Archeologia ogrodów zabytkowych w Polsce
Иван С. КОСЕНКО - Доктор Анджей Михаловский в исторii всесвiтньовiдомово старовинново парку „Софiiвка”
Jerzy KOWALCZYK -Jan Jerzy Knackfuss - ogrodnik Radziwiłów w Ołyce
Klaus von KROSIGK - Das Schloß von Ruhberg und sein truwer Landschaftsgarten Ein Beitrag zur europaischen Gartengeschichte
Ольга МИХАЙЛИШИН - Парк как елемент функциональной структуры дворцово-парковых ансамблей волыни 2-ой пол XVIII-XIX веков.
Anthony MITCHELL - Łazienki Palace on the Island and the English „Palladian” Bridge
Henryk NOWAKOWSKI – Tragiczne losy brązowych płyt nagrobnych z katedry poznańskiej i fary szamotulskiej
Cord PANNING – Gedanken zur Entstehung des Kernbereichs des Muskauer Parks
Anna PIASECKA – Lata sześćdziesiąte w Kielcach
Tadeusz POLAK – Zostawić ślad. Wspomnienia z odbudowy Gdańska.
Roland PUPPE – „Ew. Konigl. Mayst. ein Plaisir zu thun vermeinet…” – uber die Orangerie und der Ober-Lustgatner des Sachsischen Gartens in Warschau (1713-1739)
Jolanta PUTKOWSKA – Ogród przy warszawskiej rezydencji Józefa Wandalina Mniszcha, marszałka wielkiego koronnego, kasztelana krakowskiego
Bohumil REŠ - Pamatne stromy – wyznamna soucast kulturni krajiny Ćeske republiky
Иван Д. РАДИЧКИН - Садовойе-парковое искуство Украины – состояние, проблемы, перспективы
Jadwiga ROGUSKA - Nieznany pałacyk kupca i przemysłowca Ernesta Gaya w Alejach Ujazdowskich w Warszawie
Jan RYLKE - Astronomowie budują coraz większe teleskopy
Bohdan RYMASZEWSKI - Uwagi o niektórych historycznych krajobrazach w kontekście rieglowskich wartości zabytków
Barbara STĘPNIEWSKA - Sztuki piękne jako elementy i detale krajobrazów kulturowych Europy
Иванна СТОЯНОВА - Паркът Балчик „Тихото Гнеэдо”
Małgorzata SZAFRAŃSKA - O związkach teorii konserwacji ogrodów z pewnymi myślami naszych czasów
Barbara WERNER - „W poszukiwaniu straconego dziedzictwa”
Hubert W. WERTZ - Das Naturtheater und der Türkische Garten – zwei Separatgarten des Schwetzinger Schlossgartens
di Luigi ZAGHERI - I Giardini di Venere nella scenografia barocca fiorentina
Teresa ZARĘBSKA – Oskara Sosnowskiego projekt „Miasta-ogrodu Czerniaków”
Panu dr Andrzejowi Michałowskiemu, dyrektorowi Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu z okazji URODZIN najserdeczniejsze życzenia wszelkiej pomyślności składają dyrekcja i nauczyciele przedmiotów ogrodniczych Technikum Terenów Zieleni w Gdańsku-Oliwie
Bibliografia Andrzeja Michałowskiego
Nagrody i Wyróżnienia
Noty o autorach


Rok wydania: 2001
Wydawca: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. Narodowa Instytucja Kultury
ISBN: 83-85548-89-0
Stron: 335
Oprawa twarda
Wymiary: 25,5 x 31,5 cm